AstroWORDS  
AstroWORDS - Internetowy Słownik Astronomiczny
    
Promocja
AstroNET - Polski Portal Astronomiczny
...


* * 
czarna dziura   black hole



Saggitarius A
Grafika JPEG 541x659
38kB (7021/1.45)
   Zdjęcie centrum Drogi Mlecznej. Biała plamka w środku to Saggitarius A. Zdjęcie zrobione przez VLA w promieniowaniu radiowym.

Dodał: Wojciech Lizakowski - 2004-04-06 22:10:16+02


Źródło: NRAO



Ciało niebieskie o tak dużej masie, że nawet światło nie może się uwolnić z jego pola grawitacyjnego.

Czarne dziury powstają po śmierci masywnych gwiazd, o masach powyżej kilku mas Słońca których jądro się zapadło.


Obiekt, ale region przestrzeni, w którym grawitacja jest na tyle silna, że nawet światło nie potrafi się wydostać, tzn. prędkość ucieczki jest większa od prędkości światała.

Termin ten został zaproponowany w 1968 roku przez fizyka Johna Wheelera. Jednak możliwość, że materia może być skompresowana do punktu i grawitacja zapobiega nawet ucieczce światła została zaproponowana w 18 wieku przez Johna Mitchella i później przez Pierre Simona i Marquisa de Laplacea. Czarne dziury w obecnej formie zostały zaproponowane w 1916 roku, kiedy to niemiecki astronom Karl Schwarzschild używając Einstenowskiej ogólnej teorii względności do sprawdzenia co się stanie gdy cała masa obiektu zostanie sciśnięta do wymiarów punktu. Odkrył on, że wokół tej skompresowanej materii powstanie sferyczny region przestrzeni, z którego nic nie jest wstanie powrócić do normalnego wszechświata. Ta granica jest znana jako horyzont zdarzeń. Obliczenia Schwarzschild zainteresowały w 1939 roku Roberta Oppenheimera i Hartlanda Snydera, którzy opisali sposób w jaki czarne dziury mogą powstać w naszym wszechświecie. Zgodnie z ich teorią gwiazda, której skończyło się całe paliwo nuklearne nie jest w stanie powstrzymywać swojego zapadania pod wpływem grawitacji. Gwiazda zaczyna bardzo szybko się zapadać i jeżeli jest ona dostatecznie masywna to żadna siła we wszechświecie temu nie zapobiegnie i w ułamkach sekundy cała materia gwiazdy zostanie ściśnięta do punktu i powstanie osobliwość nazywana czarną dziurą.

W teorii każda masa może zostać skompresowana do czarnej dziury. Słońce stanie się czarną dziurą gdy ściśniemy je do kulki o średnicy 2,5 km. W praktyce gwiezdne czarne dziury powstają z cięzkich gwiazd, których jądra spełnia ograniczenia Oppenheimera-Volkoffa podczas wybuchu supernowej. W Drodze Mlecznej w tej chwili zidentyfikowana około dwóch tuzinów czarnych dziur będących w układach podwójnych, w których drugi składnik jest widzialny. O obecności czarnej dziury świadczą obserwacje promieniowania X z dysku akrecyjnego otaczającego ciemnego kompana, o masie obliczonwej z obserwacji ruchu widzialnego towarzysza. Najlepszymi kandydatami na gwiezdne czarne dziury są Cygnus X-1, V404 Cygni i kilka mikrokwazarów. Jeden z nich znanych jako GRS 1915+105 jest najcięższą czarną dziurą znalezioną do tej pory i ma masę 14 mas Słońca. Utrata ułamka masy przez tak duże obiekty odbywa się przez wiatr gwiezdne wchodzące w kontakt pomiędzy układami podwójnymi i powodują późniejsze zmniejszenie się masy tych składników.

Supermasywne czarne dziury znajdują się w centrach aktywnych galaktyk i są źródłem energi w zjawisku zwanym AGN. Powstały prawdopodobnie poprzez złączenie się wielu gwiezdnych dziur powstałych w pierwszych wiekach po Wielkim Wybuchu. Do tej pory nie ma obserwacyjnych dowodów istnienia AGN.

Dodał: Wojciech Lizakowski - 2004-04-06 22:31:20+02
Poprawił: Karol Langner - 2005-04-01 14:26:41+02
Uaktualnił: Wojciech Lizakowski - 2005-06-14 21:16:44+02



Czas dodania hasła: 2004-04-06 22:31:20+02

Czas ostatniego umieszczenia pośród nowości:

W całości z hasłem zapoznało się osób: 2628

Czytelników dziennie: 0.54

*
*
Do góry

© 2000-2009 - Klub Astronomiczny Almukantarat
Wszelkie Prawa Zastrzeżone - All Rights Reserved
Nasze serwery są obecne w sieci dzięki uprzejmości WRuta
...
Najlepiej: 1024x768x16M, HTML 4.0, CSS 2.0, JavaScript
Wydawca:  Klub Astronomiczny Almukantarat
Azzie